Postępowanie uproszczone

Postępowanie uproszczone służy rozpoznawaniu roszczeń drobnych wynikających z umów, których wartość nie przekracza 10.000 zł. W postępowaniu tym możemy dochodzić także roszczeń o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej. Mając na uwadze, że postępowanie uproszczone rozpoznawane jest przez sądy rejonowe, wartość dochodzonego roszczenia z najmu nie może przekroczyć 75.000 zł. W postępowaniu tym pozew, odpowiedź na pozew, sprzeciw od wyroku zaocznego i pismo zawierające wnioski dowodowe wnoszone w postępowaniu uproszczonym powinny być sporządzone na urzędowych formularzach. Wzory dokumentów dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, na stronach sądów oraz w każdej siedzibie sądu.
Postępowanie uproszczone ma na celu usprawnienie i przyspieszenie postępowania, w którym roszczenie powoda jest stosunkowo niewielkie i nie wymaga dużego nakładu pracy dowodowej przy udowodnieniu roszczenia (wynika bowiem z umowy uprzednio zawartej przez strony). W związku z czym przepisy zostały tak sformułowane, aby realne było załatwienie sprawy na jednym (pierwszym) posiedzeniu sądu.

Uproszczenie postępowania przejawia się w kilku prostych zasadach procesowych:
•    Jeden pozew = jedno roszczenie. Jednym pozwem można dochodzić tylko jednego roszczenia. Połączenie kilku roszczeń w jednym pozwie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wynikają z tej samej umowy lub umów tego samego rodzaju. W wypadku innego połączenia w jednym pozwie kilku roszczeń następuje zwrot pozwu.
•    Jeżeli powód dochodzi części roszczenia, sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym tylko wtedy, gdy postępowanie to byłoby właściwe dla całego roszczenia wynikającego z faktów przytoczonych przez powoda.  Tak aby roszczenie nie utraciło przymiotu „roszczenia drobnego”. W przeciwnym razie sprawa rozpoznawana jest w postępowaniu zwykłym.
•    Nie jest dopuszczalna zmiana powództwa. Jeżeli powód wystąpi z nowym roszczeniem w miejsce zgłoszonego w pozwie, sąd pominie tę czynność dowodową i rozpozna pierwotne roszczenie. Jeśli natomiast powód występuje z nowym roszczeniem obok dotychczasowego, powinno ono zostać wyłączone do osobnego postępowania, zgodnie z zasadą jeden pozew jedno roszczenie.
•    Powództwo wzajemne jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy roszczenie wzajemne nadaje się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym – także roszczenie drobne.
•    Zarzut potrącenia w postępowaniu uproszczonym dopuszczalny jest wówczas, gdy roszczenie nim objęte nadaje się do rozpoznania w tym postępowaniu. 

Uproszczenie przejawia się także w postępowaniu dowodowym prowadzonym przed sądem. Wyrazem tego jest możliwość dokonywania wezwań (zawiadomień) stron, świadków i innych osób w sposób, który sąd uzna za najbardziej celowy i niezbędny do przyspieszenia sprawy, nawet z pominięciem przepisów przewidzianych przez przepisy ogólne. Może to być wezwanie telefoniczne, telegraficzne, za pośrednictwem poczty elektronicznej. W praktyce rozwiązanie stosuje się niezmiernie rzadko, bowiem do prawidłowego zastosowania uproszczonego wezwania na rozprawę musi być pewność, że doszło ono do wiadomości adresata. W postępowaniu uproszczonym nie można przeprowadzać dowodu z opinii biegłego. Jeżeli ścisłe udowodnienie żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, sąd może zasądzić odpowiednią sumę według własnej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Powyższe dopuszczalne jest w zasadzie tylko wtedy, gdy po wyczerpaniu wszystkich dowodów dostępnych w postępowaniu uproszczonym i zaprezentowanych przez strony okaże się, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe. Sąd, który po rozważeniu wszystkich okoliczności podniesionych przez obie strony (np. złożonego powództwa wzajemnego, zarzutu potrącenia) uzna, że roszczenie powoda jest słuszne co do zasady, następnie w oparciu zgromadzone dowody zasądzi najbardziej prawdopodobną w okolicznościach danej sprawy kwotę roszczenia.
W celu uproszczenia postępowania odwoławczego ustawodawca przewidział kilka ułatwień dla stron. Bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku strona może zgłosić również do protokołu. Strona może także zrzec się doręczenia uzasadnienia wyroku, wówczas termin do wniesienia apelacji (14 dni) biegnie od dnia ogłoszenia wyroku. Aby złożyć w/w wnioski strona musi być obecna podczas ogłoszenia wyroku. W postępowaniu uproszczonym istnieje również możliwość zrzeczenia się przez stronę prawa do wniesienia apelacji (strona która zrzeka się prawa do apelacji musi być obecna na posiedzeniu, na którym ogłoszono wyrok). Jeśli oświadczenie takie złożyły wszystkie uprawnione osoby, wyrok staje się prawomocny.